{"id":8750,"date":"2016-07-14T13:02:05","date_gmt":"2016-07-14T06:02:05","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.stepanivanovichkaragodin.org\/?p=8750"},"modified":"2016-07-16T16:56:00","modified_gmt":"2016-07-16T09:56:00","slug":"in-poland-nazovite-imena-palachej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/karagodin.org\/?p=8750","title":{"rendered":"Wska\u017ccie imiona oprawc\u00f3w. Jak w Rosji odradza si\u0119 pami\u0119\u0107 o przesz\u0142o\u015bci."},"content":{"rendered":"

In English<\/a>
\nIn Russian<\/a>
\nIn German<\/a><\/p>\n

Iwan Kurilla - o fenomenie Denisa Karagodina, prowadz\u0105cego \u015bledztwo w sprawie \u015bmierci pradziadka.<\/strong><\/span><\/p>\n

Stefan Karagodin, rozstrzelany przez NKWD, na pocz\u0105tku 1938 r., oskar\u017cony o szpiegostwo i sabota\u017c w ramach grupy \u201eharbi\u0144czyk\u00f3w i deportowanych z Dalekiego Wschodu\u201d oraz o \u201edzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz japo\u0144skiego wywiadu wojskowego\u201d. Po niemal 80 latach jego prawnuk Denis, pojawi\u0142 si\u0119 w urz\u0119dzie FSB, dociekaj\u0105c szczeg\u00f3\u0142\u00f3w zab\u00f3jstwa pradziadka i \u017c\u0105daj\u0105c wskazania winnych tej zbrodni.<\/span><\/p>\n

Autor Iwan Kurilla \u2013 historyk, profesor Europejskiego Uniwersytetu w Petersburgu.<\/span><\/p>\n

\n

Kilka dni temu w rosyjskich mediach ukaza\u0142a si\u0119 historia Denisa Karagodina<\/a>\u00a0[Czytaj wi\u0119cej w j\u0119zyku polskim<\/a><\/strong>]<\/sup><\/em>, absolwenta tomskiego uniwersytetu, kt\u00f3ry prowadzi prywatne \u015bledztwo w sprawie \u015bmierci pradziadka w okresie Wielkiego Terroru, z pocz\u0105tku 1938 r. Pradziadek, Stefan Karagodin, zosta\u0142 rozstrzelany<\/a> przez NKWD zaraz po tym, jak oskar\u017cono go o szpiegostwo i sabota\u017c w ramach grupy \"harbi\u0144czyk\u00f3w i deportowanych z Dalekiego Wschodu\" oraz o \"dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz japo\u0144skiego wywiadu wojskowego\". Denis przyszed\u0142 do FSB i za\u017c\u0105da\u0142<\/a> zbadania sprawy morderstwa swego pradziadka oraz identyfikacji sprawc\u00f3w tej zbrodni. W Rosji takie posuni\u0119cie wydaje si\u0119 jednocze\u015bnie z jednej strony zupe\u0142nie naturalnym, z drugiej \u2013 niemo\u017cliwym<\/em><\/strong>.<\/p>\n

\"Stefan<\/a>

Stefan Iwanowicz Karagodin<\/p><\/div>\n

\u201eNIEOKALECZONE POKOLENIE\u201d\u00a0<\/strong><\/p>\n

W okresie chruszczowskiej odwil\u017cy, podczas rehabilitacji represjonowanych, miliony mieszka\u0144c\u00f3w ZSRR, kt\u00f3rzy utracili swoich bliskich w okresie Wielkiego Terroru, otrzyma\u0142o zaledwie skrawek informacji o losach krewnych - niewiele wi\u0119cej w czasie gorbaczowskiej pieriestrojki. Tragedi\u0119 bliskich prze\u017cywali jako osobist\u0105 strat\u0119<\/a>. Pa\u0144stwo, ich kraj odebra\u0142 im bliskich i tylko po\u015bmiertnie (cho\u0107 niekt\u00f3rzy mieli szcz\u0119\u015bcie, \u017ce tak\u017ce za \u017cycia, po dekadach sp\u0119dzonych w GU\u0141AGu) uznano tych bliskich za niewinnych \u2013 i za to mo\u017cna by\u0142o, i trzeba by\u0142o, temu samemu pa\u0144stwu \"podzi\u0119kowa\u0107\".<\/p>\n

Pokolenie, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142o okres stalinizmu, nauczy\u0142o si\u0119 ba\u0107 w\u0142adzy i pozostawi\u0142o swoim dzieciom przekaz, by nie \u201ezwraca\u0107 uwagi\u201d spraw dooko\u0142a. Szczeg\u00f3lny, niemal zabobonny strach obywatele czuli wobec organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwowego; przypuszczalnie polityczny spok\u00f3j w okresie rz\u0105d\u00f3w Bre\u017cniewa, kiedy to represje nie by\u0142y nasilone, cz\u0119\u015bciowo gwarantowa\u0142a pokora obywateli, wynikaj\u0105ca z do\u015bwiadczenia, ze \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce pa\u0144stwo mo\u017ce zabija\u0107. Nie dziwi zatem, \u017ce pretensje wobec pa\u0144stwa przysz\u0142y na my\u015bl jedynie prawnukowi ofiary systemu, urodzonemu ju\u017c po \u015bmierci Bre\u017cniewa.<\/p>\n

\"Denis<\/a>

Denis Karagodin<\/a><\/p><\/div>\n

Denis Karagodin zada\u0142 pytanie o odpowiedzialno\u015b\u0107 pa\u0144stwa a tak\u017ce o konkretnych wykonawc\u00f3w idei Wielkiego Terroru. Co istotne, nie o polityczn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107, o kt\u00f3rej m\u00f3wiono ju\u017c od XX zjazdu KPZR, ale bezpo\u015brednio o karn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107<\/em><\/strong>. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: zamordowanie<\/a> niewinnego cz\u0142owieka, kim by on nie by\u0142, wymaga \u015bledztwa i ukarania przest\u0119pc\u00f3w. Je\u015bli przest\u0119pcy wype\u0142niali czyj\u015b rozkaz, czyje\u015b polecenie, to ukarani powinni zosta\u0107 wszyscy uczestnicy tego \u0142a\u0144cucha<\/a>. A je\u015bli min\u0119\u0142o zbyt wiele czasu i nikt z tej struktury ju\u017c nie \u017cyje, to \u015bledztwo powinno ustali\u0107 nazwiska zbrodniarzy i uzna\u0107 ich dzia\u0142ania za przest\u0119pstwo<\/em><\/strong>.<\/p>\n

ROZLICZY\u0106 PRZESZ\u0141O\u015a\u0106<\/strong><\/p>\n

Rosjanie nigdy nie mieli \u017cadnej komisji narodowego pojednania ani trybuna\u0142u, s\u0105du nad zbrodniarzami.<\/em><\/strong> W rezultacie, jak pisa\u0142 w ostatnio wydanej ksi\u0105\u017cce \"Wykrzywiona \u017ca\u0142oba\" Aleksander Etkind, konsekwencje GU\u0141AGu do tej pory nie zosta\u0142y przetrawione przez rosyjskie spo\u0142ecze\u0144stwo, s\u0105 zakonserwowane w kulturze i nauce, w relacjach mi\u0119dzyludzkich i stosunkach obywateli z w\u0142adz\u0105.<\/p>\n

Wielokrotnie m\u00f3wiono, \u017ce pe\u0142ne os\u0105dzenie stalinizmu w Rosji jest niemo\u017cliwe, poniewa\u017c, w odr\u00f3\u017cnieniu od Niemiec, gdzie denazyfikacj\u0119 przeprowadzono si\u0142\u0105, ZSRR nie do\u015bwiadczy\u0142 wojennej kl\u0119ski i zmuszony by\u0142 sam zmierzy\u0107 si\u0119 ze swoj\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105.\u00a0W efekcie uk\u0142ad si\u0142 politycznych nie pozwala jakoby zada\u0107 pytania o przest\u0119pstwa pa\u0144stwa rz\u0105dzonego przez bolszewik\u00f3w. Obro\u0144cy stalinowskiego re\u017cimu cz\u0119sto prowadz\u0105 sp\u00f3r dotycz\u0105cy liczby ofiar systemu: czy aby na pewno nie zosta\u0142a ona zawy\u017cona? Czy m\u00f3wi\u0107 nale\u017cy o milionach, czy raczej tylko o setkach tysi\u0119cy zamordowanych? Przek\u0142adanie sporu na j\u0119zyk statystyki w pewien spos\u00f3b pomniejsza potrzeb\u0119 dyskusji na temat tragicznej i przest\u0119pczej dzia\u0142alno\u015bci pa\u0144stwa sowieckiego.<\/p>\n

Denis Karagodin przedstawi\u0142 sw\u00f3j spos\u00f3b wyja\u015bnienia relacji z przesz\u0142o\u015bci\u0105: osobiste \u015bledztwo i osobiste poszukiwania dotycz\u0105ce \u015bmierci pradziada.<\/em><\/strong> To los konkretnego cz\u0142owieka<\/a>, a nie sucha statystyka. W archiwach FSB chronione s\u0105 tajemnice donosicieli i oprawc\u00f3w \u2013 czy zostan\u0105 ujawnione na pro\u015bb\u0119 obywatela?<\/p>\n

Mo\u017cna oczekiwa\u0107, \u017ce historia Karagodina b\u0119dzie stanie si\u0119 precedensem i do s\u0105du zaczn\u0105 kierowa\u0107 swe kroki krewni kolejnych ofiar Wielkiego Terroru<\/em><\/strong>. Nie ma pewno\u015bci, \u017ce s\u0142u\u017cby pa\u0144stwowe odpowiedz\u0105 pozytywnie na pozwy; niemniej jednak interesuj\u0105ce b\u0119dzie, na czym opr\u0105 argumenty w przypadku odmowy przeprowadzenia podobnych \u015bledztw.<\/strong><\/em> W okresie sowieckim g\u0142\u00f3wnym argumentem by\u0142 strach; dzi\u015b, aby nie podejmowa\u0107 podobnych dochodze\u0144, organy pa\u0144stwowe b\u0119d\u0105 musia\u0142y wymy\u015bli\u0107 jak\u0105\u015b racjonalnie prawn\u0105 odpowied\u017a, kt\u00f3ra z kolei mo\u017ce rozpocz\u0105\u0107 spo\u0142eczn\u0105 dyskusj\u0119<\/em><\/strong>. Dyskusj\u0119 nie maj\u0105c\u0105 miejsca w Rosji ani w latach 50. (okres rehabilitacji ofiar Wielkiego Terroru \u2013 przypis AK)<\/sup>, ani w latach 80. (kiedy nast\u0119powa\u0142a odwil\u017c \u2013 przypis AK.)<\/sup><\/p>\n

\u201eWIELKA HISTORIA\u201d I RODZINNA PAMI\u0118\u0106<\/strong><\/p>\n

W latach 80. destalinizacja nast\u0119powa\u0142a w mediach i w\u00a0\u015brodowiskach aktywist\u00f3w, dla wielu by\u0142a ona pochodn\u0105 propagandy: dziennikarze pisali o represjach, \"Memoria\u0142<\/a>\"\u00a0zbiera\u0142 dokumenty o represjonowanych. Jednak obywatele, \u201ekonsumenci\u201d tych informacji, w pewnym momencie \"przesycili\" si\u0119 nimi (utwierdzaj\u0105 nas w tym przeciwnicy powrotu do dyskusji o sowieckim okresie). Dzi\u015b rzecz idzie o przywr\u00f3cenie rodzinnej historii; w takim kontek\u015bcie destalinizacja mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 osobist\u0105 spraw\u0105 setek tysi\u0119cy obywateli by\u0142ego Zwi\u0105zku Radzieckiego.<\/p>\n

Badacze pami\u0119ci odnotowali niedawno gwa\u0142towny wzrost zainteresowania ze strony Rosjan swoimi rodzinnymi korzeniami. Genealogiczne badania, rodzinne historie, poszukiwanie archiwalnych dokument\u00f3w, metryk i mogi\u0142 przodk\u00f3w, sta\u0142y si\u0119 popularne w r\u00f3\u017cnych kr\u0119gach spo\u0142ecznych, na terytorium ca\u0142ej Rosji. Zamiast \"historii z podr\u0119cznika\" coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 zaczyna odgrywa\u0107 historia rodziny jako cz\u0119\u015b\u0107 historii kraju. Je\u015bli w historii rodziny s\u0105 bia\u0142e karty, pokolenie wnuk\u00f3w d\u0105\u017cy do tego, by je zapisa\u0107.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku czerwca bra\u0142em udzia\u0142 w naukowej konferencji o problemach pami\u0119ci historycznej; cz\u0119\u015bci\u0105 wydarzenia by\u0142o otwarcie wystawy po\u015bwi\u0119conej dziadkowi organizatora wystawy, wi\u0119\u017aniowi GU\u0141AGu, odbywaj\u0105cego zsy\u0142k\u0119 w Kar\u0142agu. Wnuk uzna\u0142 za konieczne przywo\u0142anie tragicznych i dramatycznych kart z \u017cycia dziadka. Na stronie \"Memoria\u0142u<\/a>\"\u00a0znajduje si\u0119 wiele informacji o represjonowanych - cieszy si\u0119 ona du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105. Ruch \"Ostatni adres<\/a>\"\u00a0na pro\u015bb\u0119 krewnych umieszcza tabliczki pami\u0119ci na domach, z kt\u00f3rych zabierano ofiary w okresie pa\u0144stwowego terroru. Ta niezwykle wa\u017cna inicjatywa, maj\u0105ca na celu przywr\u00f3cenie rodzinnej historii, ca\u0142kowicie odmienna jest od medialnych spor\u00f3w inteligencji, ukierunkowanych na czytanie historii poprzedniego stulecia zgodnie z za\u0142o\u017ceniami polityki historycznej pa\u0144stwa. Nowa pami\u0119\u0107 okazuje si\u0119 o wiele bardziej z\u0142o\u017cona i wielowarstwowa od tej zapisanej w podr\u0119cznikach historii.<\/p>\n

Istnieje wyra\u017ana analogia mi\u0119dzy dzia\u0142aniami podejmowanymi przez Karagodina a ruchem \"Nie\u015bmiertelny Pu\u0142k<\/a>\"<\/em><\/strong>*. W obydwu przypadkach potomkowie zwracaj\u0105 uwag\u0119 na swoje rodzinne historie i wpisuj\u0105 imiona swoich dziadk\u00f3w w histori\u0119 pa\u0144stwa, patrz\u0105c na t\u0119 ostatni\u0105 oczami przodk\u00f3w. W wypadku \u201eNie\u015bmiertelnego pu\u0142ku\u201d w\u0142adze pa\u0144stwowe zdecydowa\u0142y si\u0119 wesprze\u0107 inicjatyw\u0119 obywateli. Czy b\u0119d\u0105 one tak samo gotowe na poparcie kolejnego podobnego przedsi\u0119wzi\u0119cia? Czy dzia\u0142ania obywateli wymusz\u0105 na w\u0142adzy zmian\u0119 podej\u015bcia do kwestii historii?<\/p>\n

Chcia\u0142oby si\u0119 wierzy\u0107, \u017ce na te pytania mo\u017cna otrzyma\u0107 twierdz\u0105ce odpowiedzi.<\/p>\n

\n

*\"Nie\u015bmiertelny pu\u0142k\"- akcja pami\u0119ci o uczestnikach i ofiarach Wielkiej Wojny Ojczy\u017anianej. Po raz pierwszy akcja odby\u0142a si\u0119 9 maja 2012 r. w Tomsku, w latach kolejnych zacz\u0119\u0142a rozprzestrzenia\u0107 si\u0119 na ca\u0142\u0105 Rosj\u0119 a tak\u017ce poza jej granice. \"Nie\u015bmiertelny Pu\u0142ki\" by\u0142 inicjatyw\u0105 tomskich dziennikarzy, wcze\u015bniej pracuj\u0105cych dla zamkni\u0119tej w 2015 r. niezale\u017cnej stacji telewizyjnej TV2<\/a>.<\/p>\n

\n

\u041e\u0440\u0438\u0433\u0438\u043d\u0430\u043b<\/strong><\/p>\n

\"\u041d\u0430\u0437\u043e\u0432\u0438\u0442\u0435 \u0438\u043c\u0435\u043d\u0430 \u043f\u0430\u043b\u0430\u0447\u0435\u0439. \u041a\u0430\u043a \u0432 \u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u0438 \u0432\u043e\u0437\u0440\u043e\u0436\u0434\u0430\u0435\u0442\u0441\u044f \u043f\u0430\u043c\u044f\u0442\u044c \u043e \u043f\u0440\u043e\u0448\u043b\u043e\u043c.<\/a>\" \u2013 \u0418\u0432\u0430\u043d \u041a\u0443\u0440\u0438\u043b\u043b\u0430<\/a>\u00a0(\u043f\u043e \u0437\u0430\u043a\u0430\u0437\u0443\u00a0\u0418\u043e\u0441\u0438\u0444\u0430 \u0424\u0443\u0440\u043c\u0430\u043d\u0430 \u2013 \u0441\u0442\u0430\u0440\u0448\u0435\u0433\u043e \u0440\u0435\u0434\u0430\u043a\u0442\u043e\u0440\u0430\u00a0Slon.ru<\/a>)<\/sup>\u00a0\u2013 21 \u0438\u044e\u043d\u044f 2016 \u2013\u00a0\u00a9\u00a0Slon.ru<\/a><\/p>\n

T\u0142umaczenie na j\u0119zyk polski<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a9 Agnieszka Kaniewska,\u00a012.07.2016 \u2013 (Blog<\/a>\u00a0\/ Facebook page:\u00a0Syberyjskie\u00a0\u015blady\u00a0Polak\u00f3w \/\u00a0Siberian\u00a0traces\u00a0of\u00a0Poles<\/a>)<\/p>\n

Licencja<\/strong><\/p>\n

Powielanie materia\u0142\u00f3w dozwolone pod warunkiem podania \u017ar\u00f3d\u0142a \u2013 \u00a9\u00a0KARAGODIN.ORG<\/a>\u00a0[https:\/\/karagodin.org\/?p=8750<\/a>]<\/sup><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Denis Karagodin zada\u0142 pytanie o odpowiedzialno\u015b\u0107 pa\u0144stwa a tak\u017ce o konkretnych wykonawc\u00f3w idei Wielkiego Terroru. Co istotne, nie o polityczn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107, o kt\u00f3rej m\u00f3wiono ju\u017c od XX zjazdu KPZR, ale bezpo\u015brednio o karn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107. \u041f\u043e\u0434\u0440\u043e\u0431\u043d\u0435\u0435 →<\/span><\/a>","protected":false},"author":4,"featured_media":8404,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"episode_type":"","audio_file":"","transcript_file":"","podmotor_file_id":"","podmotor_episode_id":"","cover_image":"","cover_image_id":"","duration":"","filesize":"","filesize_raw":"","date_recorded":"","explicit":"","block":"","itunes_episode_number":"","itunes_title":"","itunes_season_number":"","itunes_episode_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_bluesky_dont_syndicate":"","_bluesky_syndication_accounts":"","_bluesky_syndication_text":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[35,32,31,33],"tags":[],"series":[],"speaker":[],"class_list":["post-8750","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-in-polish","category-otklik","category-pressa","category-rup"],"episode_featured_image":"https:\/\/karagodin.org\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/karagodin-stepan-ivanovich.jpg","episode_player_image":"https:\/\/karagodin.org\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/podcastRU-scaled.jpg","download_link":"","player_link":"","audio_player":false,"episode_data":{"playerMode":"dark","subscribeUrls":{"amazon":{"key":"amazon","url":"https:\/\/music.amazon.co.uk\/podcasts\/45353b57-02a6-458e-a94f-ef4f83536372","label":"Amazon","class":"amazon","icon":"amazon.png"},"apple_podcasts":{"key":"apple_podcasts","url":"https:\/\/podcasts.apple.com\/ru\/podcast\/\u0440\u0430\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u0435-\u043a\u0430\u0440\u0430\u0433\u043e\u0434\u0438\u043d\u0430\/id1612348354","label":"Apple Podcasts","class":"apple_podcasts","icon":"apple-podcasts.png"},"castbox":{"key":"castbox","url":"","label":"CastBox","class":"castbox","icon":"castbox.png"},"google_podcasts":{"key":"google_podcasts","url":"https:\/\/podcasts.google.com\/feed\/aHR0cHM6Ly9rYXJhZ29kaW4ub3JnLz9mZWVkPXBvZGNhc3Q?sa=X&ved=2ahUKEwju5PrH0pLwAhXpMVkFHfhKAd4Q9sEGegQIARAC","label":"Google Podcasts","class":"google_podcasts","icon":"google-podcasts.png"},"patreon":{"key":"patreon","url":"","label":"Patreon","class":"patreon","icon":"patreon.png"},"spotify":{"key":"spotify","url":"https:\/\/open.spotify.com\/show\/6zM1QjwtbwV22s4SkcAvDj","label":"Spotify","class":"spotify","icon":"spotify.png"},"vkontakte":{"key":"vkontakte","url":"https:\/\/vk.com\/podcasts-117023554","label":"VKontakte","class":"vkontakte","icon":"vkontakte.png"},"yandex":{"key":"yandex","url":"https:\/\/music.yandex.ru\/album\/9598353","label":"Yandex","class":"yandex","icon":"yandex.png"},"youtube":{"key":"youtube","url":"https:\/\/www.youtube.com\/karagodinorg","label":"YouTube","class":"youtube","icon":"youtube.png"}},"rssFeedUrl":"https:\/\/karagodin.org\/?feed=podcast&podcast_series=podcast","embedCode":"

Wska\u017ccie imiona oprawc\u00f3w. Jak w Rosji odradza si\u0119 pami\u0119\u0107 o przesz\u0142o\u015bci.<\/a><\/blockquote>